Kedinizin kustuğunu görmek endişe vericidir. Bazen tek seferlik kusma; hızlı yemek, ani mama değişimi veya yutulan tüylerle ilişkili olabilir. Ancak tekrarlayan kusma, kedinizin yalnızca midesini değil başka organlarını da ilgilendiren bir sağlık sorununun belirtisi olabilir. Bu nedenle “kediler neden kusar?” sorusunun tek bir cevabı yoktur; kusmanın sıklığı, görünümü ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilmelidir.
Kusma ile mamanın geri gelmesi aynı şey mi?
Kusma genellikle mide bulantısı belirtileri, salya artışı, öğürme ve karın kaslarının belirgin biçimde çalışmasıyla gerçekleşir. Regürjitasyon olarak adlandırılan durumda ise henüz sindirilmemiş mama ya da sıvı, çoğu zaman fazla çaba olmadan ağıza geri gelir. Kedinizin yaşadığı durumu kısa bir videoyla kaydetmek, veteriner hekimin kusma ile regürjitasyonu ayırt etmesine yardımcı olabilir.
Kedilerde kusmanın yaygın nedenleri
1. Çok hızlı veya fazla yemek
Bazı kediler mamayı kısa sürede tüketir. Özellikle çok kedili evlerde rekabet hissi, uzun öğün araları veya düzensiz porsiyonlar hızlı yemeyi artırabilir. Mama kısa süre sonra neredeyse hiç sindirilmeden geri geliyorsa öğün düzeni ve yeme hızı veteriner hekimle birlikte değerlendirilmelidir.
2. Ani mama değişikliği veya besin hassasiyeti
Yeni mamaya bir anda geçmek sindirim sistemini zorlayabilir. Bazı kedilerde belirli içeriklere karşı hassasiyet veya alerji de kusmaya eşlik edebilir. Mama değişimini nasıl ve ne kadar sürede yapmanız gerektiğini kedinizin yaşı, sağlık durumu ve mevcut beslenmesine göre veteriner hekiminiz belirlemelidir.
3. Tüy yumağı
Kediler kendilerini temizlerken tüy yutar. Bu tüylerin bir bölümü sindirim sisteminden geçerken bir bölümü tüy yumağı hâlinde çıkarılabilir. Arada bir tüy yumağı görülmesi yaygın olsa da sık öğürme, tekrarlayan kusma, iştahsızlık veya dışkılamada azalma “sadece tüy” diye geçiştirilmemelidir.
4. Yabancı cisim veya toksik madde
İp, kurdele, saç tokası, küçük oyuncak parçaları ve bazı ev bitkileri kediler için ciddi risk oluşturabilir. Yabancı cisim sindirim kanalında tıkanmaya; ilaç, temizlik ürünü veya toksik bitki teması ise zehirlenmeye yol açabilir. Böyle bir şüphede kedinizi kusturmaya çalışmadan acilen veteriner hekime başvurun.
5. Parazitler ve sindirim sistemi hastalıkları
Bağırsak parazitleri, enfeksiyonlar, mide-bağırsak iltihabı ve pankreasla ilgili sorunlar kusmaya neden olabilir. İshal, karın hassasiyeti, kilo kaybı veya iştahsızlık eşlik ediyorsa muayene geciktirilmemelidir.
6. Böbrek, karaciğer ve hormonal hastalıklar
Özellikle orta yaşlı ve ileri yaştaki kedilerde kronik böbrek hastalığı, karaciğer sorunları, diyabet veya hipertiroidizm gibi sistemik hastalıklar kusmayla kendini gösterebilir. Artan su tüketimi, idrara çıkma düzeninde değişiklik, zayıflama veya tüy kalitesinde bozulma önemli diğer ipuçlarıdır.
Kusmuğun rengi ne anlatır?
Sarı kusmuk safra içerebilir; beyaz köpük boş mide veya mide tahrişiyle görülebilir; sindirilmemiş mama hızlı yeme ya da regürjitasyonu düşündürebilir. Tüy içeren kusmuk tüy yumağıyla ilişkili olabilir. Buna karşın yalnızca renge bakarak neden koymak mümkün değildir. Taze kan, kahve telvesine benzeyen koyu içerik veya yabancı cisim parçası fark ederseniz veteriner hekime hızlıca ulaşın.
Kedi kusunca ne zaman veterinere gidilmeli?
Cornell Feline Health Center, haftada birden sık kusan ya da kusmaya hâlsizlik, güçsüzlük, iştah azalması, kan, ishal veya su tüketimi ve idrarda değişiklik eşlik eden kedilerin gecikmeden değerlendirilmesini önerir. Kediniz yavru, yaşlı veya kronik hastalığa sahipse daha erken hareket etmek gerekir.
• Kusma kısa aralıklarla tekrarlıyorsa veya suyu da tutamıyorsa
• Kusmukta kan ya da kahve telvesi görünümü varsa
• Belirgin hâlsizlik, saklanma, ağrı, karında şişlik veya solunum değişikliği varsa
• İştahsızlık, ishal, kabızlık, kilo kaybı ya da susuzluk belirtileri eşlik ediyorsa
• İp, oyuncak parçası, ilaç, temizlik ürünü veya toksik bitki yutma ihtimali varsa
• Tekrarlayan öğürmeye rağmen hiçbir şey çıkaramıyorsa
Önemli: Kedinize insan ilacı vermeyin ve veteriner hekimin açık talimatı olmadan kusturmaya çalışmayın. Bazı maddeler geri gelirken daha fazla hasar oluşturabilir.
Evde hangi bilgileri not etmelisiniz?
Veteriner görüşmesine hazırlanırken kusmanın saatini, o gün kaç kez tekrarlandığını, son öğünün zamanını, kusmuğun içeriğini ve kedinizin su, idrar, dışkı ve davranışındaki değişiklikleri not edin. Mümkünse fotoğraf veya video çekin. Yakın zamanda mama, ilaç, bitki ya da evde kullanılan temizlik ürünlerinde değişiklik olup olmadığını da paylaşın.
Beslenme alanını daha sakin ve düzenli kurmak
Kusmanın tedavisi mama kabı değildir; doğru yaklaşım nedeni veteriner hekimle belirlemektir. Bununla birlikte günlük beslenme düzenini gözlemlemek için sessiz, kolay temizlenen ve kaymayan bir alan kurmak faydalıdır. Çok kedili evlerde her kedinin rahatça ulaşabildiği ayrı mama noktaları rekabeti azaltabilir. Porsiyonları ölçmek ve öğün saatlerini kaydetmek de değişiklikleri erken fark etmenizi kolaylaştırır.
Doğal ahşap görünümü ve porselen kaseleri bir araya getiren WOWO mama kapları, evdeki beslenme köşesini daha düzenli kurmak isteyenler için tasarlanır. Kedinizin sağlık durumuna uygun kap yüksekliği ve beslenme planı için veteriner hekiminizin önerisini esas alın.
Sık sorulan sorular
Kedinin arada bir kusması normal mi?
Tek seferlik kusma bazı kedilerde görülebilir; fakat tekrar sıklığı, eşlik eden belirtiler ve kedinin genel durumu önemlidir. Düzenli tekrarlayan kusma normal kabul edilmemelidir.
Kedi mama yedikten hemen sonra neden kusar?
Hızlı yeme, fazla porsiyon, ani mama değişikliği, regürjitasyon veya sindirim sistemi sorunu olası nedenler arasındadır. Olayı videoya alıp veteriner hekime göstermek ayırıcı değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
Kedi sarı kusuyorsa ne yapılmalı?
Sarı içerik safra olabilir; ancak rengin tek başına tanı koydurmadığını unutmayın. Kusma tekrarlıyorsa, kedi iştahsızsa veya başka belirti varsa veteriner hekime başvurun.
Tüy yumağı kusması ne zaman sorun sayılır?
Sık öğürme, iştahsızlık, tekrarlayan kusma, karın ağrısı veya dışkılama değişikliği varsa tüy yumağı varsayımıyla beklemeyin; muayene gerekir.
Editör kaynakları
• Cornell Feline Health Center — Vomiting
• Merck Veterinary Manual — Vomiting in Cats